Bến Tre không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp sông nước hữu tình, thiên nhiên trù phú mà còn lưu giữ nhiều tên gọi địa danh gắn liền với đất mang đậm dấu ấn văn hóa – lịch sử. Nếu có dịp đi tour miền Tây, về với Bến Tre, bạn sẽ được đắm mình trong những giai thoại đặc sắc.

Mỗi địa danh, một giai thoại thú vị

“Bến Tre” phải chăng là bến có nhiều tre? Theo Nam Kỳ lục tỉnh địa dư chí(1872) của Duy Minh Thị lý giải: “Chính vì Sốc Tre có nhiều tre nên thuyền ghe xa gần ghé bến này chở tre mà thành danh từ Bến Tre”. Như vậy, theo cách giải thích này “Bến Tre” là bến sông nhiều tre.

Còn một cách giải thích khác rằng xưa kia nơi đây được đồng bào Khmer, những cư dân đầu tiên gọi là SROK TREAY (Xứ cá) -“Bến Tre” là bến sông có nhiều cá vì nhiều giống cá nằm rải rác các sông trong tỉnh, đọc trại từ “Treay” thành “Tre”.

Ba phen quạ nói với diều

Ngã ba Bến Rớ có nhiều cá tôm.

Về sau, người Việt lập nên một cái chợ mà họ gọi là Bến Tre. Con rạch chảy ngang trước chợ và đổ vào sông Hàm Luông cũng mang tên Bến Tre.

Các nhà nghiên cứu hiện nay vẫn còn nhiều tranh cãi về điều này nhưng đây lại chính là điều thú vị khi tìm hiểu giai thoại về địa danh Bến Tre.

Hay như tên gọi Ba Tri, có người giải thích “Ba Tri” là tên gọi của một loại “lụa đen gợn sóng”, vì “ba” là sóng, “tri” là sắc lụa đen. Bộ Lễ triều Nguyễn gọi lụa này là lụa Ba Tri nhằm phân biệt với lụa Tân Châu, lụa Hà Đông… lụa Ba Tri khét tiếng đẹp, bền, láng và đã hiên ngang đi vào ca dao từ bao đời nay:

Ai về xứ lụa Ba Tri,

Ngắm cô thôn nữ đương thì sắc hương.

Tiếp theo là giai thoại về một địa danh được đặt tên dựa vào điều kiện tự nhiên tại đó: Cù lao Lá. “Cù Lao” là cách gọi của người miền Tây khi nói về một vùng đất được hình thành do sự thay đổi dòng chảy của sông, dòng chảy chia cắt vùng đất đó với vùng đất ban đầu. Theo “Lịch sử Đảng Bộ xã Tân Mỹ: “Cù lao Lá nằm ở phần cuối của cù lao Bảo, với diện tích 750hecta. Cù lao Lá có hai con sông: sông Trước và sông Sau. Sông Trước có hình cong, bao quanh vùng đất cù lao. Sông Sau từng là con rạch nhỏ, sau này nước chảy xiết mở rộng thành dòng sông. Sông Sau rộng lớn thì sông Trước cạn dần, nay chỉ còn là xẻo nhỏ”. Từ “Lá” trong “Cù lao Lá” được hiểu là “cây lá” – tên gọi thân thương mà người dân địa phương đặt cho cây dừa nước vì xưa kia, vùng đất này còn hoang sơ, chủ yếu là rừng ngập mặn, dừa nước mọc nhiều trên khắp cù lao. Loài cây này gắn liền với đời sống cư dân nơi đây: lá dừa nước lợp nhà, bẹ dừa làm chất đốt, trái dừa như một món ăn vặt tuổi thơ…. Như vậy, tên gọi Cù lao Lá có nghĩa là cù lao có nhiều “cây lá”. Vùng Cù lao Lá từng là khu căn cứ Cách mạng trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Đặc biệt, vào năm 1940, Tỉnh ủy Bến Tre đã chọn nơi đây làm địa điểm tổ chức hội nghị chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ lịch sử.

Sau những biến động lịch sử và bàn tay cải tạo của con người, Cù lao Lá hôm nay đã khoác lên mình bộ áo mới, trù phú hơn, đông đúc hơn. Cuộc sống người dân được nâng cao, đặc biệt là sự chuyển mình của du lịch địa phương. Đến khu vực này, bạn có thể trải nghiệm các dịch vụ du lịch sinh thái đa dạng tại Nông trại Hải Vân – Sân chim Vàm Hồ.

Về Nông trại Hải Vân hòa mình với thiên nhiên, nghe giai thoại lịch sử

Với vị trí nằm cạnh sông Ba Lai thơ mộng, chỉ cách TP.HCM khoảng 2 giờ đồng hồ đi xe, Nông trại Hải Vân – Sân chim Vàm Hồ là điểm đến lý tưởng cho du khách muốn đi du lịch miền Tây vào mỗi dịp cuối tuần. Các hoạt động được đông đảo du khách thích thú như: tham quan nông trại, thưởng thức trái cây tươi tại vườn. Đặc biệt, bạn sẽ được tìm hiểu bộ sưu tập 10 giống dừa được trồng tại đây. Dạo bước trong rừng, lắng nghe thanh âm tiếng chim gọi bầy, chiêm ngưỡng những “Cụ Gừa trăm tuổi”, tìm hiểu hệ sinh thái đa dạng tại sân chim Vàm Hồ, tận hưởng không khí trong lành, không khói bụi thành phố. Buổi chiều, lên tàu ngắm hoàng hôn trên sông Ba Lai, hít thở mùi vị quê hương, quan sát cuộc sống mưu sinh của người dân nơi đây. Tối đến, du khách có thể đăng kí tour đom đóm, xem màn trình diễn ánh sáng có một không hai trên dòng Ba Lai, bên những rặng bần và lắng nghe HDV say sưa kể về những giai thoại: Cù Lao Lá, Mâm cơm Chúa Nguyễn, Ông già Ba Tri, Mạc Đỉnh Chi và chuyện chàng đom đóm…, thưởng thức các món ngon truyền thống của vùng đất Cù lao Lá.

Ngoài ra, du khách còn được vui thỏa thích với các trò chơi sông nước đậm chất miền Tây.

Địa danh không chỉ là tên gọi, mà là hồn đất

Tìm hiểu nguồn gốc ra đời các địa danh ở Bến Tre giúp ta thêm yêu và trân trọng giá trị lịch sử, văn hóa của vùng đất “xứ Dừa”. Mỗi cái tên là một phần ký ức, là dấu ấn của tiền nhân để lại. Nếu có dịp về miền Tây, ghé đến mảnh đất Bến Tre, mời bạn đến với Nông Trại Hải Vân – nơi bạn có thể đắm mình trong không gian thơ mộng của dòng sông Ba Lai, lắng nghe những giai thoại đặc sắc của vùng đất Bến Tre và cảm nhận sâu sắc tình đất, tình người ở dải đất nơi hạ nguồn sông Mê Kông này.

Tài liệu tham khảo: Nam Bộ đất và người – tập VIII – NXB Đại học Quốc gia TPHCM.

Thông Tin Liên Hệ

Nông Trại Hải Vân Sân Chim Vàm Hồ
Địa chỉ: Ấp Tân Quí, xã Mỹ Hòa, huyện Ba Tri, tỉnh Bến Tre
Liên hệ: Mrs Nhu 0903759744